Zeytinde 17 değirmende kayıt dönemi: Üreticiye işlem fişi verilecek

KKTC’de zeytin üreticileri ve değirmen işletmeleri için üretim miktarlarının belgeleneceği yeni kayıt uygulaması başladı. Değirmene teslim edilen zeytin tartılacak, sıkım sonucunda elde edilen yağ miktarı kaydedilecek ve üreticiye işlem fişi verilecek. Esnaf Zanaatkârlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi (EZKOOP) Başkanı Hürrem Tulga, uygulama için hazırlanan formların ülke genelindeki 17 değirmene ulaştırıldığını açıkladı.

Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası kapsamında yürütülen sistemin denetimini Tarım Dairesi üstlenecek. Tulga, kayıtların üretim miktarını görünür hale getirirken kayıt dışı ürünlerin tespitini de kolaylaştıracağını belirtti.

Üretim kapasitesi için veri toplanacak

Zeytin Konseyi üyesi Dr. Med. Vet. Nazım Akçaba, ülkedeki gerçek üretim kapasitesinin henüz tam olarak belirlenemediğini söyledi. Yıllık zeytinyağı üretiminin bin ile bin 500 ton arasında değiştiğini belirten Akçaba, yeni verilerin tarım politikalarının oluşturulmasında kullanılabileceğini kaydetti.

Akçaba’nın verdiği bilgiye göre sektörde devlet tarafından izinlendirilmiş yaklaşık 56 firma bulunuyor. Temmuz 2023’te Cumhuriyet Meclisi’nden geçen yasanın uygulanması için gereken tüzüklerin büyük bölümünün henüz hazırlanmadığını aktaran Akçaba, bugüne kadar yalnızca kayıt tüzüğünün yürürlüğe girdiğini söyledi. Üretimden depolamaya ve satışa kadar bütün aşamaların kayıt altında tutulmasının önemini vurguladı.

Üretime bağlı teşvik önerisi

Tulga, ülkede ticari faaliyet yürüten 2 binin üzerinde zeytin üreticisi bulunduğunu, EZKOOP’un çalıştığı üretici sayısının ise başlangıçtaki 25’ten 300’e çıktığını belirtti. İngiltere ve Avustralya’ya da ürün sattıklarını aktaran Tulga, artan maliyetlerin fiyat rekabetini ve ihracatı zorlaştırdığını ifade etti.

Desteklerin yeniden düzenlenmesini istediklerini belirten Tulga, dönüm bazlı teşvik yerine litre başına yağ veya 5 kilogram zeytin üzerinden destek önerdiklerini açıkladı. Önerinin bütçe olanakları çerçevesinde değerlendirilmesini beklediklerini söyledi.

Hasat maliyetinde mekanizasyon vurgusu

Akçaba, geleneksel yöntemlerle bir kilogram zeytinin toplanmasının yaklaşık 19 TL’ye mal olduğunu, kombay kullanıldığında bu tutarın yaklaşık 3 TL’ye kadar düşebildiğini belirtti. Mekanik hasadın zeytinin değirmene daha hızlı ulaşmasına da yardımcı olabileceğini söyleyen Akçaba, erken hasat, hızlı sıkım, doğru depolama ve ambalajlamanın kalite açısından belirleyici olduğunu kaydetti.